Prawidłowe wykonanie izolacji poziomej fundamentów ma na celu chronić ściany przed destrukcyjnym działaniem wilgoci. Jednak aby to zabezpieczenie rzeczywiście było skuteczne należy zapewnić ciągłość hydroizolacji wszystkich elementów podziemnych budynku.

Brak właściwej ochrony przed destrukcyjnym działaniem wilgoci na przyziemne części budynku jest zagrożeniem trwałości jego konstrukcji. Woda niekorzystnie oddziałuje na materiały budowlane, nie tylko dlatego, że rozpuszcza niektóre składniki wyrobów, ale też ma właściwości korodujące. Dodatkowo, jej agresywne działanie przyspieszają związki chemiczne i biologiczne zawarte w wodach gruntowych. Długotrwały kontakt ścian fundamentowych z wilgocią prowadzi do osłabienia właściwości wytrzymałościowych i izolacyjnych materiałów budowlanych. W pierwszej kolejności zaczynają występować wykwity solne na powierzchniach ścian, następnie dochodzi do odspajania się powłok malarskich oraz tynków. Agresywne działanie wody powoduje także kruszenie się ścian. Naprawa uszkodzonej lub nieprawidłowo wykonanej hydroizolacji jest bardzo kosztowna i skomplikowana. W przypadku błędów projektowych, gdzie zastosowano konstrukcję fundamentu niedostosowaną do warunków wodno-gruntowych nie można ich całkowicie naprawić. Poza warunkami wodno-gruntowymi, przy doborze systemu izolacji poziomej (jak i pionowej) fundamentu należy wziąć pod uwagę to, z jakich materiałów budowlanych są wykonywane podziemne elementy obiektu. Przykładowo, przy wykonywaniu fundamentów mniejszych obiektów coraz częściej są wykorzystywane kształtki styropianowe, pełniące rolę szalunku traconego, wypełnianego betonem. Podczas hydroizolacji tego typu elementów fundamentu nie można używać produktów zawierających środki organiczne pochodne ropy naftowej. Polistyren ekstrudowany w reakcji z tymi środkami utlenia się. W takim wypadku bardzo ważne jest nie tylko posiadanie gruntownej wiedzy o produktach hydroizolacyjnych (jak prawidłowo je ze sobą łączyć i w jakich warunkach stosować), ale także znajomość konstrukcji i materiałów posadowionego fundamentu.

Najważniejsza funkcja
Najważniejszym zadaniem izolacji poziomej jest zabezpieczenie powierzchni ścian i fundamentów przed podciąganiem wilgoci na wyżej położone części budynku. Wysokość podciągania kapilarnego wody w konstrukcjach murowych może dochodzić nawet do 3 m. Materiały hydroizolacyjne układa się na ławie fundamentowej oraz w poprzek wszystkich ścian fundamentowych, aby zapobiec podciąganiu kapilarnemu wody. Wykonując izolację poziomą fundamentu bardzo ważne jest zachowanie ciągłości nie tylko na połączeniu z izolacją pionową, ale także podłogi piwnic i parteru. Wszelkiego rodzaju wyoblenia, narożniki wymagające zagięcia warstwy izolacyjnej są bardziej narażone na uszkodzenia mechaniczne.
Miejsca przechodzenia wszelkich przewodów instalacyjnych i elementów konstrukcyjnych przez warstwy izolacji poziomej powinny być bardzo szczelnie wykonane – stanowią one punktowe przerwanie ciągłości powłoki izolacyjnej, co może skutkować przeciekiem.
Zachowanie ciągłości warstwy izolacyjnej na połączeniu (ściana-ława, czy też ława- podłoga) zależy nie tylko od starannego wykonania, ale także od doboru materiału. Jeżeli autor projektu zakłada wykorzystanie różnego typu wyrobów hydroizolacyjnych na połączeniu izolacji to muszą one utworzyć trwałą i szczelną powłokę, co może stanowić problem. Dlatego też, w praktyce najczęściej stosuje się jeden typ materiału hydroizolacyjnego, który sprawdzi się zarówno przy izolacji poziomej, jak i pionowej elementów podziemnych obiektu. Na trwałość wykonanego połączenia izolacji ma wpływ dobór klasy hydroizolacji. W zależności od rodzaju oddziaływania wilgoci na elementy fundamentu obiektu wyróżniamy izolacje przeciwwilgociowe (lepiki, folie, masy bitumiczne) i przeciwwodne (maty, papy termozgrzewalne, membrany, modyfikowane masy bitumiczne). Pierwsze z nich znajdują zastosowanie tam, gdzie obiekt jest posadowiony na terenie, na którym występuje bardzo niski poziom wód gruntowych, zaś sam grunt cechuje się wysoką przepuszczalnością. Izolacje przeciwwodne stosuje się do ochrony obiektów wykonanych na gruncie o wysokim poziomie wód, często przekraczającym poziom posadowienia fundamentu i znikomą przepuszczalnością gleby. Niedopuszczalne jest wykonanie izolacji poziomej przy wykorzystaniu produktów przeciwwodnych i użycia na izolacji pionowej hydroizolacji przeciwwilgociowej, szczególnie kiedy woda działa na ściany fundamentowe pod ciśnieniem. Innymi słowy, nie można mieszać produktów pochodzących z różnych systemów hydroizolacji o odmiennej klasie odporności na działanie wody.

Materiały rolowe
Materiały rolowe są jednymi z najbardziej popularnych materiałów hydroizolacyjnych, stosowanych do wykonywania wodochronnej izolacji poziomej, obciążonej ciśnieniem hydrostatycznym. Mowa tu o papach, membranach i matach oraz foliach.
Zwykłe papy na osnowie z włókna szklanego czy poliestrowego charakteryzują się  dużą sztywnością. Dlatego też do ich ułożenia wymagane jest równe, zagruntowane podłoże. W pierwszej kolejności klei się masę bitumiczną, kładzie pierwszą warstwę papy, następnie nanosi kolejną warstwę masy i drugą warstwę papy. Wadą tego rozwiązania jest pękanie papy po wywinięciu jej pod kątem prostym. Dlatego też, na wszelkich narożach należy wyrabiać wyoblenia.
Asfaltowe papy termozgrzewalne nowej generacji wyróżniają się wyższą elastycznością nawet w niskich temperaturach. Dodatkowo, charakteryzują się większą odpornością na starzenie. Papy termozgrzewalne należy też „przyklejać” na zagruntowane podłoże. Sposób ich aplikacji przebiega o wiele szybciej niż w przypadku zwykłych pap. Polega ona na nadpaleniu palnikiem masy bitumicznej, która tworzy wodoszczelną powłokę wraz z dwoma warstwami osnowy z włókna szklanego i dociśnięciu ich do podłoża. Poszczególne podłużne pasma pap klei się na zakład, co wymaga doświadczenia i wprawy. Wadą stosowania tych materiałów jest powstawanie nieszczelności przy izolowaniu wszelkich naroży i elementów wystających fundamentu.
Izolację poziomą najłatwiej się wykonuje przy użyciu membran samoprzylepnych. Wyróżniają się one giętkością, są cienkie, co pozwala na łatwą obróbkę naroży i występów. W przeciwieństwie do pap są zazwyczaj materiałami jednowarstwowymi.
Należy wpierw wyrównać i zagruntować podłoże, a dopiero później układa się pasy membrany i dociska wałkiem do podłoża. Wyróżniają się one dużą elastycznością, dlatego też dobrze kryją wszelkie zarysowania. Na równych i sztywnych podłożach membrany potrafią przenieść obciążenia wywołane dużym ciśnieniem hydrostatycznym wody.
Membrany bardzo łatwo jest przebić, dlatego też najlepiej je układać na równych i oczyszczonych z okruchów powierzchniach. Unikać należy ostrych występów i łączyć je na duże zakłady pasm.
Radosław Zieniewicz

Właściwy materiał
Maciej Rokiel, Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa we  Wrocławiu Hydroizolacje fundamentów muszą tworzyć szczelny, ciągły układ chroniący przed wnikaniem wody lub wilgoci. Z tego wynika, że nie można rozpatrywać izolacji poziomej (obojętnie czy znajduje się ona na ławach czy na ścianach fundamentowych) w oderwaniu od izolacji pionowej i izolacji podposadzkowej, bo te trzy powłoki wodochronne muszą być ze sobą połączone. W praktyce wybór materiału na izolację poziomą ma bezpośredni wpływ na materiał stosowany na izolację pionową. Zaletą materiałów bezszwowych, jak sama nazwa wskazuje, jest brak łączenia poszczególnych pasów, łatwość uszczelnienia przejść rurowych i dylatacji oraz łatwiejsza aplikacja (czy wręcz możliwość aplikacji) na powierzchniach zakrzywionych. W przypadku izolacji poziomej głównym obciążeniem jest nacisk ścian fundamentowych. I odporność na obciążenia mechaniczne oraz możliwość szczelnego połączenia z izolacjami pionowymi (ściany fundamentowe budynków niepodpiwniczonych muszą mieć izolację pionową także od strony posadzki) to wiodące kryteria doboru materiałów. Oczywiście, materiały rolowe typu papy (ale nie na osnowie tekturowej i nie klejone na lepiku) i samoprzylepne membrany bitumiczne są stosowane do wykonywania izolacji poziomych, lecz ich sposób łączenia z izolacją pionową musi być przemyślany. Jeżeli izolacja pionowa wykonana jest np. z mikrozaprawy uszczelniającej (materiał mineralny), to szczelne połączenie tych materiałów wymaga dodatkowych zabiegów.
Z materiałów bezszwowych na izolację poziomą ław stosuje się przede wszystkim szlamy (mikrozaprawy) uszczelniające. Cechują się one wystarczającą odpornością na obciążenia mechaniczne oraz, co bardzo istotne, po związaniu są typowym podłożem mineralnym. Nie ma też niebezpieczeństwa penetracji wody przez nieszczelne łączenia – jest to materiał bezszwowy. Z mas bitumicznych można stosować jedynie masy modyfikowane polimerami (tzw. masy KMB). Przy czym nie każdy materiał może tu być stosowany. Masy KMB są dużo mniej odporne na lokalne (punktowe czy liniowe) obciążenia, dlatego o takim zastosowaniu decyduje producent (i zdrowy rozsądek). Nie wolno tu stosować tradycyjnych lepików, jak również roztworów czy emulsji asfaltowych. Uwaga, na izolację fundamentów nie wolno również stosować folii z tworzyw sztucznych. Najczęściej stosowane (ze względu na cenę) cienkie folie są zbyt wrażliwe na uszkodzenia i nie ma możliwości szczelnego połączenia ich ze sobą.

Kryterium wyboru
Artur Aneszko, doradca techniczny, Izohan
Na prawidłowy wybór materiałów do wykonywania szczelnej hydroizolacji poziomej fundamentów wpływa kilka czynników. Po pierwsze są to warunki wodno-gruntowe, czyli rodzaj gruntu na granicy i powyżej granicy posadowienia budynku oraz rodzaj występującej wody gruntowej. W zależności od tego, czy warunki są korzystne lub mniej korzystne dobieramy odpowiednią grubość hydroizolacji. Od 2 mm w przypadku występowania tylko wilgoci gruntowej do 4 mm w przypadku działania wody pod ciśnieniem.
Hydroizolacja pozioma ścian fundamentowych musi być także odporna na obciążenie osiowe od ciężaru budynku. Warunek ten całkowicie wyklucza możliwość stosowania mas bitumicznych typu KMB do izolacji poziomych ław fundamentowych lub izolacji poziomych zamykających w ścianie fundamentowej. Materiały te pod wpływem ciężaru budynku po prostu wypłynęłyby spod ściany fundamentowej.
Poza tym hydroizolacja pozioma powinna być kompatybilna z izolacją pionową. Ważne jest to, by materiał z którego wykonujemy izolacje pionową ścian fundamentowych bez problemu mógł się połączyć z izolacją poziomą. Na przykład, gdy izolację pionową planujemy wykonać z mikrozapraw uszczelniających, izolacja pozioma powinna być wykonana z tego samego typu materiałów. Połączenie mineralnej hydroizolacji pionowej z poziomą izolacją bitumiczną wykonaną z materiału rolowego byłoby bardzo problematyczne.
Na wybór materiału do izolacji poziomej ma także rodzaj konstrukcji fundamentu. W przypadku kiedy ława fundamentowa stanowi monolityczną całość ze ścianą fundamentową (tj. połączone są prętami zbrojeniowymi), a nie ma wykonanej hydroizolacji poziomej miedzy ławą, a betonem podkładowym(chudym) jedyną możliwość wykonania szczelnej hydroizolacji daje mikrozaprawa uszczelniająca.